Nội dung chính
Chi phí cát-xê ngày càng tăng của các ngôi sao điện ảnh đang làm dấy lên tranh cãi gay gắt trong ngành phim Hàn Quốc. Nhiều ý kiến cho rằng diễn viên vẫn hưởng thù lao “khủng” dù phim thất bại, kéo theo áp lực tài chính lớn cho nhà sản xuất.
Theo báo cáo “Phân tích hiệu quả sinh lời của phim Hàn Quốc năm 2024” do Hội đồng Điện ảnh Hàn Quốc (KOFIC) công bố, chi phí sản xuất ròng trung bình của một bộ phim thương mại phát hành trong năm qua đạt khoảng 9,5 tỷ won (tương đương 6,56 triệu USD).
Trong tổng ngân sách này, tiền lương chiếm tỷ trọng cao nhất – lên tới 43%, tương đương 4,13 tỷ won. Trong đó, thù lao dành cho diễn viên chiếm 1,8 tỷ won (khoảng 1,24 triệu USD), còn lại 2,3 tỷ won được phân bổ cho đội ngũ hậu trường như quay phim, ánh sáng, thiết kế mỹ thuật và dựng phim.
Như vậy, gần một nửa ngân sách sản xuất của mỗi dự án được dùng để trả lương. So với các hạng mục khác như thiết bị, vận hành trường quay hay hậu kỳ, chi phí nhân công đang trở thành gánh nặng lớn nhất đối với các nhà sản xuất.
Cát-xê diễn viên ổn định ở mức cao
Dữ liệu của KOFIC cho thấy tỷ lệ thù lao diễn viên trên tổng chi phí sản xuất đã duy trì ở mức cao trong nhiều năm: 20% (2019), 19% (2020), 16% (2021), 19% (2022), 18% (2023) và 18% trong năm 2024.
Sau giai đoạn sụt giảm ngắn hạn trong thời kỳ dịch bệnh, tỷ trọng cát-xê đã phục hồi và ổn định trong khoảng 18‑19%. Xu hướng này phản ánh thói quen sản xuất ưu tiên “đánh bóng” tên tuổi: các dự án lớn thường mời diễn viên hạng A để bảo đảm sức hút phòng vé.
Phim Toàn trí độc giả của Lee Min Ho, Ahn Hyo Seop, Jisoo (BlackPink) bị chê thê thảm, chật vật hòa vốn.
Chiến lược dựa vào ngôi sao có thể tăng cơ hội thành công trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, nhưng đồng thời làm tăng chi phí đầu tư ban đầu. Khi tác phẩm không đạt kỳ vọng doanh thu, rủi ro tài chính sẽ tăng lên đáng kể.
Một nhà sản xuất chia sẻ: “Giá trị của các ngôi sao đã bị ‘đóng khung’ như giá thị trường do sự cạnh tranh khốc liệt giữa các công ty. Nếu cố gắng hạ thù lao, việc mời diễn viên hàng đầu sẽ trở nên rất khó. Không ai muốn phá vỡ mặt bằng chung”.
Trong khi đó, tiền lương của đội ngũ hậu trường gắn trực tiếp với thời gian và điều kiện lao động, nên gần như không còn dư địa để cắt giảm. Điều này khiến mô hình chi tiêu tập trung vào cát-xê ngày càng ăn sâu trong ngành.
Thực tế này dấy lên nhiều tranh luận trên các diễn đàn. Khán giả bày tỏ bức xúc: “Diễn viên cứ giàu lên dù dự án thất bại”, “Họ chỉ nên nhận thù lao tương xứng với doanh thu phim mang lại”, “Lúc nào cũng thuê đi thuê lại vài gương mặt quen thuộc rồi lại than cát-xê cao, thật buồn cười”.
Một số ý kiến cho rằng mức thù lao của sao Hàn đang tiệm cận Hollywood, điều này phơi bày sự mất cân đối trong cơ cấu chi phí của ngành điện ảnh.
Doanh thu thu hẹp, rủi ro ngày càng lớn
Theo KOFIC, trong tổng doanh thu của 37 phim thương mại Hàn Quốc ra rạp năm 2024, nguồn thu từ phòng vé chiếm tới 68%. Ngược lại, doanh thu từ các nền tảng OTT chỉ chiếm vỏn vẹn 3%, giảm mạnh so với giai đoạn dịch bệnh.
Giá vé trung bình có xu hướng giảm, lượng khán giả chưa phục hồi hoàn toàn sau đại dịch và thị trường ngoài rạp chững lại, khiến khả năng sinh lời của phim ngày càng suy yếu. Các khoản chi cố định như cát-xê vẫn giữ nguyên, nhưng kênh thu hồi vốn lại thu hẹp.
Nhà phê bình điện ảnh Lee Ji Hye nhận định với Etoday: “Ngành phim vẫn bám vào tư duy an toàn bằng cách dựa vào ngôi sao. Nhưng thực tế cách làm đó không còn an toàn nữa. Không có gì đảm bảo rằng chỉ cần có sao lớn là sẽ vượt điểm hòa vốn”.
Theo bà, việc giảm cát-xê diễn viên không phải giải pháp thực tế. “Thù lao là hệ quả chứ không phải nguyên nhân. Vấn đề nằm ở mô hình sản xuất và phân bổ ngân sách. Điều cần thiết là thiết kế lại cách lập dự toán, mô hình chia lợi nhuận và tiêu chí xác định quy mô dự án”.
Chuyên gia đề xuất ngành điện ảnh Hàn Quốc đa dạng hoá chiến lược sản xuất: đầu tư mạnh vào kịch bản, đạo diễn mới và gương mặt trẻ, đồng thời mở rộng nguồn thu từ thị trường quốc tế và nền tảng số. Điều này có thể giảm phụ thuộc vào phòng vé nội địa và cân bằng lại cơ cấu chi phí.
Thay đổi thói quen sản xuất đã ăn sâu nhiều năm không phải điều dễ dàng. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và áp lực lợi nhuận, các nhà đầu tư vẫn ưu tiên lựa chọn an toàn là những cái tên bảo chứng phòng vé.
