Nội dung chính
Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch (VHTT&DL) đã ra công văn yêu cầu tỉnh Bắc Ninh thực hiện đánh giá tác động của dự án Khu đô thị Tây Bắc tới các di sản phi vật thể quan họ và tranh Đông Hồ.
Bối cảnh quốc tế và quyết định UNESCO
Theo quyết định 20.COM 7.a.1 của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ đã được ghi danh vào Danh sách di sản văn hoá phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Cùng lúc, quyết định 20.COM 9.a phản ánh lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng của các dự án xây dựng tới không gian văn hoá của di sản dân ca quan họ Bắc Ninh.
Di sản tranh Đông Hồ
Tranh Đông Hồ có lịch sử hơn 500 năm, xuất phát từ khu phố Đông Khê, phường Thuận Thành, Bắc Ninh. Nghệ nhân sử dụng kỹ thuật in khắc gỗ, mực nho và màu tự nhiên để tạo ra các bức tranh có chủ đề đa dạng: lễ hội, tín ngưỡng, lịch sử, phong cảnh. Quá trình sản xuất – từ vẽ mẫu, khắc ván, pha màu, in ấn – đều được thực hiện thủ công, bảo tồn giá trị nghệ thuật độc đáo của người Việt.
Di sản dân ca quan họ Bắc Ninh
Quan họ Bắc Ninh được UNESCO đánh giá cao về giá trị xã hội, nghệ thuật trình diễn và phong cách âm nhạc đặc trưng. Đây là hình thức giao đáp âm thanh giữa các làng, mang đậm bản sắc địa phương và được truyền lại qua nhiều thế hệ. Di sản này không chỉ là âm nhạc mà còn là không gian văn hoá sống động, gắn liền với lễ hội, hội họp cộng đồng.
Yêu cầu đánh giá tác động dự án đô thị
Bộ VHTT&DL đề nghị UBND tỉnh Bắc Ninh:
- Triển khai nhanh chóng việc đánh giá tác động môi trường và văn hoá của dự án Khu đô thị Tây Bắc tới di sản quan họ và tranh Đông Hồ.
- Đề xuất các biện pháp bảo vệ, khôi phục và phát huy giá trị di sản theo quy định của Luật Di sản Văn hoá và Nghị định 308/2020/ND-CP.
- Báo cáo kết quả cho Bộ VHTT&DL trước ngày 15/3/2026 để phối hợp với UNESCO và các thành viên Ủy ban Liên chính phủ.
Việc thực hiện đầy đủ đánh giá sẽ ngăn ngừa việc các đơn thư kéo dài gửi tới UNESCO, bảo vệ uy tín quốc gia trong việc thực thi Công ước 2003.
Đối với cộng đồng địa phương, việc bảo tồn quan họ và tranh Đông Hồ không chỉ là bảo vệ di sản mà còn duy trì nguồn thu nhập, du lịch văn hoá và niềm tự hào dân tộc.
Thiện Quang
